Trạm phát 5G lắp xong không có nghĩa là nó hoạt động đúng thông số cam kết. Băng thông thực tế đo được ngoài trời thường lệch khá xa so với con số trên giấy tờ, vì còn phụ thuộc vào nhiễu, vật cản, khoảng cách và cách ăng-ten tạo chùm tia (beamforming) trong thực địa. Với các nhà mạng, đơn vị tích hợp hệ thống, hay phòng thí nghiệm nghiên cứu, việc thiếu công cụ đo kiểm phù hợp đồng nghĩa với việc không thể xác nhận chất lượng phủ sóng trước khi bàn giao, hoặc không phát hiện được lỗi cấu hình cho đến khi khách hàng cuối phàn nàn.
IKAM triển khai giải pháp đo kiểm băng thông và hiệu năng mạng dựa trên dòng thiết bị test RF, phục vụ từ khâu đo kiểm hiện trường trạm phát cho đến phân tích tín hiệu trong phòng thí nghiệm.
Câu trả lời phổ biến nhất trong ngành viễn thông là máy phân tích phổ cầm tay, loại có khả năng quét đồng thời nhiều công nghệ mạng, từ 2G, 3G, 4G cho đến 5G NR, để so sánh mức công suất và tình trạng nhiễu giữa các băng tần đang chồng lấn nhau. Thiết bị dạng FieldFox thuộc nhóm này, tích hợp cả chức năng phân tích phổ, phân tích mạng vector và đo kiểm ăng-ten cáp trong cùng một máy cầm tay, cho phép kỹ sư kiểm tra công suất kênh, tỷ số sóng đứng, hoặc tổn hao đường truyền ngay tại chân cột phát mà không cần mang thiết bị phòng lab cồng kềnh ra hiện trường.
Với các trạm phủ sóng dải tần dưới 6GHz, đây là công cụ đủ để xác định vùng phủ sóng thực tế có khớp với mô hình thiết kế hay không, phát hiện sớm các điểm nhiễu giao thoa giữa trạm mới lắp và hạ tầng cũ xung quanh.
Điểm khác biệt lớn nhất nằm ở cách 5G NR sử dụng băng thông rộng hơn và kỹ thuật tạo chùm tia để tập trung tín hiệu vào đúng hướng người dùng, không còn phát tỏa đều như các thế hệ mạng trước. Điều này khiến việc đo công suất tại một điểm không còn phản ánh đúng chất lượng phủ sóng toàn khu vực, vì tín hiệu mạnh hay yếu còn phụ thuộc vào việc chùm tia có đang hướng đúng vị trí đo hay không.
Với các trạm gốc dùng anten mảng pha và công nghệ MIMO số lượng lớn, việc đánh giá hiệu năng đòi hỏi kết hợp cả đo công suất tổng thể lẫn phân tích hành vi tạo chùm tia theo thời gian, một dạng đo kiểm phức tạp hơn nhiều so với chỉ đọc một con số dBm như trước.
Trong phòng thí nghiệm, kỹ sư cần độ chính xác cao để phân tích chi tiết chất lượng tín hiệu, các phép đo như sai số vector điều chế (EVM) hay kiểm tra mã hóa kênh vật lý đòi hỏi thiết bị phân tích tín hiệu vector chuyên dụng, thường kết hợp với phần mềm phân tích để xem chi tiết cấu trúc tín hiệu 5G NR ở mức từng khung truyền.
Ngoài hiện trường, tốc độ và tính di động quan trọng hơn độ chi tiết tuyệt đối. Thiết bị cầm tay như FieldFox được thiết kế cho đúng bối cảnh này, đo nhanh, mang đi được, đủ chính xác để ra quyết định vận hành ngay tại chỗ mà không cần đưa mẫu về phòng lab phân tích lại.
Cần lưu ý một giới hạn thực tế: các phép đo hướng đến 6G, với băng thông điều chế cực rộng ở dải tần milimet và sub-terahertz, đòi hỏi hệ thống chuyên dụng như máy phát tín hiệu vector băng rộng kết hợp oscilloscope tốc độ lấy mẫu cực cao, phần lớn vẫn đang ở giai đoạn nghiên cứu và phát triển tại các phòng lab của nhà sản xuất chip và thiết bị mạng, chưa phải hạng mục đo kiểm phổ biến ở quy mô triển khai thương mại.
Với hạ tầng 5G đang vận hành thực tế tại Việt Nam, phần lớn nhu cầu đo kiểm vẫn nằm ở dải sub-6GHz, đúng phạm vi mà thiết bị FieldFox và các máy phân tích tín hiệu đo hiện trường có thể đáp ứng tốt.
